1992 წელს ამსტერდამში, Gerrit Rietveld Academie-ში სტუდენტი ვიყავი, და ერთ მარტოსულ ღამეს იქ ჩემი ერთ-ერთი ყველაზე უცნაური ნახატი შეიქმნა.
იმ დროს „ფერწერის დეპარტამენტს“ სახელწოდება შეუცვალეს და „Autonomous“ — „დამოუკიდებელი“ დაარქვეს. არსებითად, სტუდენტებს თითქმის ყველაფრის გაკეთება შეეძლოთ, ოღონდ საკუთარი პოზიცია დამაჯერებლად უნდა დაეცვათ. ეს იყო კომპიუტერული და ვიდეონამუშევრების, ინსტალაციებისა და ყველანაირი „კონცეპტუალური“ ხელოვნების დრო, და ხშირად იგრძნობოდა, რომ ფერწერას რაღაც მოძველებულად უყურებდნენ.
აღმოსავლეთ გერმანიაში — ბერლინსა და დრეზდენში — გაზრდილი, უფრო ექსპრესიონისტული ტრადიციიდან მოვდიოდი და იმდროინდელ Rietveld Academie-ში გამეფებულ საერთო სულისკვეთებასთან თავიდან გარკვეული სირთულეები მქონდა. ამავე დროს, კონცეპტუალური მიდგომისგან ძალიან ბევრი ვისწავლე, და ჩემი ხელოვნება ამის შედეგად უფრო მკაფიო და უფრო ფოკუსირებული გახდა.
შემდეგ, ჩემს სტუდიაში Cornelis Drebbelstraat-ზე, რამდენიმე წუთში დავხატე ეს ფიგურა — უკრაინელი მედესანტე, დაახლოებით 200 × 150 სმ, ზეთი ტილოზე.
რატომ არის უკრაინელი მედესანტე ყვითელი?
იმ დროს ღრმად მადარდებდა ომი აფხაზეთში — შავი ზღვის სანაპიროსთან მდებარე ულამაზეს, ვიწრო მთიან მხარეში, რომელმაც საქართველოსგან სადავო დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. საქართველო და ქვეყნების უმეტესობა ამ დამოუკიდებლობას არ აღიარებდნენ. დაიწყო სასტიკი ომი.
იმ დროის ჰოლანდიური გაზეთები ამ კონფლიქტს შემზარავი ისტორიებითა და ფოტოებით აშუქებდნენ. მე ბოლომდე ვერ ვწვდებოდი ადამიანების ტანჯვას, ვერც ამ ომის მიზეზებსა და აზრს.
ჩემს წარმოსახვაში ეს ფიგურა მაშინ უკვე აღარ იყო საბჭოთა ჯარისკაცი, არამედ ვიღაც ახალი, გაურკვეველი დროიდან — საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ — უფრო სამშვიდობო ჯარისკაცი, ვიდრე დამპყრობელი. თავიდან ის უბრალოდ „გაეროს მედესანტე“ იყო, მოგვიანებით კი გადაიქცა „უკრაინელ გაეროს მედესანტედ“.
ყვითელი იმედისა და მზის ფერია. იმ წლების მრავალრიცხოვანი კონფლიქტებისა და არეულობების ფონზე მშვიდობას ვუსურვებდი ყველას.
ის ჯანმრთელი, ძლიერი სოფლის ბიჭია, რომელიც ციდან ეშვება — ახალგაზრდული ძალითა და ოპტიმისტური ენერგიით სავსე — და სრულიად უცნობ კონფლიქტში ვარდება, შეიძლება სადღაც აფრიკაში. მალე ის ცეცხლს შორის აღმოჩნდება. მაგრამ გადარჩება. ის შეუჩერებელია.
ნამდვილად შეუძლია კი ხელოვნებას რეალობის შეცვლა და ჩვენს სამყაროზე გავლენის მოხდენა?
რამდენიმე წლით ადრე მეც თავად ვიყავი ახალგაზრდა, გამოუცდელი ჯარისკაცი აღმოსავლეთ გერმანიაში, გვიანი გდრ-ის დროს. ფოტოების გადაღება მკაცრად იყო აკრძალული, მაგრამ მაინც მოვახერხე რამდენიმე კადრის ჩუმად გადაღება. ნამდვილი ომის საშინელებები არ ვიცოდი — თუმცა დღემდე ხშირად წარმომიდგენია.
Rietveld Academie-ში 1991–1993 წლები, უკან რომ ვიხედები, ჩემს შემოქმედებაში ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი და თავისუფალი პერიოდი იყო. მაშინ ბევრი რამ პირდაპირ გულიდან და სულიდან მოდიოდა.
და შემდეგ, წლების შემდეგ, აღმოჩნდა, თუ რა უცნაურად შეიძლება შემობრუნდეს ცხოვრება: სულ რაღაც რვა წლის შემდეგ მე ქართველი ცოლი შევირთე, და მას შემდეგ საქართველოში ვცხოვრობ — საქართველოსა და აფხაზეთს შორის დღემდე მოუგვარებელი კონფლიქტის რეალური ფონით.
განახლება — მარტი 2026
ამსტერდამში „უკრაინელი მედესანტის“ დახატვიდან ოცდათოთხმეტი წლის შემდეგ, მე თბილისში ვცხოვრობ — და ის კონფლიქტები, რომლებიც 1992 წელს ამსტერდამში მადარდებდა, ჯერაც მოუგვარებელია. აფხაზეთი კვლავ გაყინულ მდგომარეობაშია. და ომი უკრაინაში, რომელიც იმ მარტოსულ ღამეს Cornelis Drebbelstraat-ზე, შესაძლოა, გაუცნობიერებლად ყვითელი საღებავით წინასწარ ვიგრძენი, დღესაც შემზარავად ცოცხალია.
მრავალი წლის განმავლობაში ონლაინ სამყაროში ძირითადად „ჰანსის“ სახელით მიცნობდნენ. 2026 წელს საბოლოოდ ყველაფერი ჩემი ნამდვილი სახელის ქვეშ გავაერთიანე: ჰაინერ ბური. ერთი ხელოვანი, ერთი სახე, ერთი სახელი.
ამ გაზაფხულზე ვაქვეყნებ ჩემს პირველ დიდ ფერწერულ კატალოგს — საქართველოში 1997 წლიდან მოყოლებული, 28 წლის განმავლობაში შექმნილ ნამუშევრებს. „უკრაინელი მედესანტე“, რომელიც ჯერ კიდევ ბერლინშია, მასში არ შევა. ამსტერდამისა და ბერლინის დიდ ტილოებს თბილისამდე გზა ჯერ არ გაუვლიათ. მაგრამ ისინი ელოდებიან.
უკრაინელი მედესანტე ამ ყველაფერს ბერლინის კედლიდან აკვირდება.
ყვითელი. შეუჩერებელი.
ჰაინერ ბური — მხატვარი & კრიპტო-ხელოვანი, თბილისი
🌐 ასევე ხელმისაწვდომია: English · Deutsch · Nederlands
სიახლეები
ახალი ნახატები. ახალი ტექსტები. ახალი ადგილები.
პირდაპირ თქვენს საფოსტო ყუთში.